Ortofenantrolin chda; ROSSIYA TU 6-09-40-2472-87

Fenantrolin (1,10-fenantrolin, o-fenantrolin) — geterotsiklik kondensirlangan birikmalarga mansub organik modda hisoblanadi.

Fenantrolin oq kristall modda bo‘lib, etanol, xloroform va atsetonda yaxshi eriydi, suvda (100 g suvda 0,3 g) hamda dietil efirda yomon eriydi. Kislotalar bilan reaksiyaga kirishib, tuzlar hosil qiladi.

Qo‘llanilishi:
Fenantrolin Fe(II) ionini fotometrik tahlil qilish uchun analitik reaktiv sifatida qo‘llaniladi. Bu qizil rangli [Fe(phen)₃]²⁺ kompleksining hosil bo‘lishi bilan bog‘liq.

Kuchli oksidlovchilar, masalan Ce(IV), ishtirokida [Fe(phen)₃]²⁺ kompleksi oksidlanib, ko‘k rangli [Fe(phen)₃]³⁺ ga aylanadi.

Fe(II) ning fenantrolin kompleksi UF-ko‘rinadigan spektrida maksimumlar λ = 490 nm (ε = 1,06·10⁶) va λ = 505 nm (ε = 1,10·10⁴) da kuzatiladi. Ushbu qiymatlar eritmaning pH 2 dan 9 gacha bo‘lgan oralig‘ida o‘zgarmaydi.

Fe(II) ni aniqlash chegarasi 0,13–0,15 mkg/l ni tashkil etadi. Fe(III) ni tahlil qilishda u avval Fe(II) ga qaytariladi, masalan gidroxinon yoki gidroksilamin tuzlari yordamida.

Bundan tashqari, ushbu kompleks ferroin nomi bilan oksidlanish-qaytarilish indikatori sifatida qo‘llaniladi va uning standart potensiali 1,06 V ga teng. Ferroinning oksidlangan shakli och ko‘k, qaytarilgan shakli esa to‘q qizil rangga ega.

Fenantrolin shuningdek Mo(III), Mo(IV), Co(II), Ru(II), Cu(I), Ag(I) ni to‘g‘ridan-to‘g‘ri usul bilan, V(V) va Hg(II) ni esa bilvosita usul bilan aniqlashda qo‘llaniladi.