Tetraxlorkarbon (to‘rttaxlorli uglerod)

Tetraxlorkarbon (to‘rttaxlorli uglerod)

Tetraxlorkarbon — bu uchuvchi, rangsiz va zaharli kimyoviy birikma bo‘lib, uglerod tetraxloridi nomi bilan keng tanilgan.

Asosiy ma’lumotlar:

• Kimyoviy formulasi: CCl₄
• Molekulyar massasi: 153,82 g/mol
• Ko‘rinishi: Rangsiz, tiniq suyuqlik, o‘ziga xos shirin hidga ega
• Zichligi: 1,59 g/sm³ (suvdan og‘ir)
• Qaynash harorati: ~76,7 °C
• Eritilish harorati: –23 °C
• Yonmaydi, biroq qizdirilganda fosgen (COCl₂) nomli zaharli bug‘larni chiqaradi.

Kimyoviy xossalari:

• Ishqorlar va kislotalarga nisbatan juda barqaror, suvda erimaydi.
• Yog‘lar, moylar, kauchuk va smolalarni yaxshi eritadi.
• Elektr tokini o‘tkazmaydi (dielektrik).

Qo‘llanilishi:

1. Sanoat va laboratoriyalarda:
• yog‘lar, mumlar, lak-bo‘yoqlar uchun erituvchi sifatida;
• organik birikmalarni ajratish va tozalash jarayonlarida;
• freon (xladon) ishlab chiqarishda ishlatiladi.

2. Oldin ishlatilgan sohalar:
• kimyoviy tozalash vositasi sifatida (ilgari, hozirda taqiqlangan);
• o‘t o‘chirish vositasi sifatida, ammo hozirda toksikligi sababli qo‘llanilmaydi.

Xavflilik va zaharlilik:

• Bug‘larini nafas olish yoki ichga tushish zaharli;
• Jigar, buyrak va asab tizimiga zarar yetkazadi;
• Qizdirilganda fosgen — o‘ta xavfli va o‘limga olib keluvchi gaz hosil qiladi;
• Faqat tortuvchi shkafda (ventilyatsiya tizimida) va himoya vositalari bilan ishlash talab qilinadi.

Saqlash va tashish:

• Shisha yoki metall idishlarda, mahkam yopilgan holda, salqin va shamollatiladigan joyda saqlanadi.
• 2-xavf sinfiga kiruvchi toksik modda sifatida tasniflanadi.